Chính trong hoàn cảnh đó, nhiều người đã mắc phải những sai lầm đáng tiếc khi lựa chọn và làm việc với luật sư.
Hàng chục năm với tư cách luật sư bào chữa, tôi nhận thấy có những sai lầm lặp đi lặp lại ở rất nhiều người. Đáng tiếc hơn, những sai lầm ấy đôi khi làm mất đi cơ hội bảo vệ tốt nhất cho chính người bị buộc tội.
Luật sư Nguyễn Đình Huề, luật sư Nguyễn Hữu Dũng và luật sư Lê Minh Khang bào chữa trong vụ án hình sự về kinh tế, chức vụ
Chờ đến khi vụ án sắp xét xử mới thuê luật sư
Đây là sai lầm phổ biến nhất.
Nhiều người cho rằng luật sư chỉ cần thiết khi ra tòa. Vì vậy, họ đợi đến khi nhận được cáo trạng hoặc giấy triệu tập xét xử mới tìm luật sư.
Thực tế, giai đoạn điều tra mới là giai đoạn quan trọng nhất của vụ án hình sự. Đây là thời điểm cơ quan tiến hành tố tụng thu thập chứng cứ, lấy lời khai, đối chất, nhận dạng và làm rõ bản chất vụ án.
Nếu luật sư tham gia ngay từ đầu, họ có thể tư vấn cho thân chủ về quyền và nghĩa vụ của mình, đề nghị thu thập chứng cứ gỡ tội, phát hiện những vi phạm tố tụng và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người bị buộc tội một cách hiệu quả hơn.
Khi vụ án đã chuyển sang giai đoạn xét xử, nhiều cơ hội quan trọng đã không còn.
Tin vào lời khuyên rằng không nên thuê luật sư
Trong thực tiễn hành nghề, tôi từng gặp nhiều gia đình chia sẻ rằng họ đã có ý định thuê luật sư từ sớm nhưng lại được khuyên:
"Vụ án này rõ rồi, thuê luật sư cũng không làm được gì."
"Thuê luật sư chỉ tốn tiền."
"Cứ thành khẩn khai báo là được."
"Có luật sư tham gia thì sẽ khó cho tại ngoại."
Do thiếu hiểu biết pháp luật và đang ở trong hoàn cảnh khó khăn, nhiều người đã tin vào những lời khuyên đó.
Đây là một sai lầm đáng tiếc.
Cần hiểu rằng, luật sư không có chức năng làm thay đổi sự thật khách quan của vụ án. Tuy nhiên, luật sư có vai trò bảo đảm các quyền tố tụng của người bị buộc tội được thực hiện đúng quy định pháp luật; kiểm tra tính hợp pháp của chứng cứ; phát hiện các tình tiết giảm nhẹ; đề nghị áp dụng chính sách khoan hồng; kiến nghị thay đổi hoặc hủy bỏ biện pháp ngăn chặn khi có căn cứ pháp luật.
Thực tế cho thấy, nhiều vụ án tưởng như "đã rõ" nhưng sau khi luật sư nghiên cứu hồ sơ đã phát hiện những tình tiết quan trọng làm thay đổi tội danh, khung hình phạt hoặc mức độ trách nhiệm hình sự.
Đặc biệt, việc cho rằng thuê luật sư sẽ làm mất cơ hội được tại ngoại là quan niệm hoàn toàn không có căn cứ pháp luật. Việc áp dụng, thay đổi hoặc hủy bỏ biện pháp tạm giam phải căn cứ vào quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự chứ không phụ thuộc vào việc người bị buộc tội có luật sư hay không.
Ngược lại, trong nhiều trường hợp, chính luật sư là người thu thập tài liệu về nhân thân, nơi cư trú, hoàn cảnh gia đình, quá trình công tác và các tình tiết khác để đề nghị cơ quan có thẩm quyền xem xét thay thế biện pháp tạm giam bằng biện pháp ngăn chặn khác.
Chỉ quan tâm đến chi phí mà không quan tâm đến năng lực của luật sư
Nhiều người khi tìm luật sư thường chỉ quan tâm đến một câu hỏi:
"Chi phí bao nhiêu?"
Chi phí là yếu tố cần được cân nhắc, nhưng không nên là tiêu chí duy nhất.
Trong vụ án hình sự, điều quan trọng hơn là trình độ chuyên môn, kinh nghiệm tranh tụng, kỹ năng nghiên cứu hồ sơ và khả năng xử lý tình huống của luật sư.
Một quyết định lựa chọn luật sư chỉ dựa trên giá dịch vụ đôi khi có thể dẫn đến những hậu quả mà sau này rất khó khắc phục.
Giấu luật sư những thông tin bất lợi
Không ít thân chủ chỉ kể những gì có lợi cho mình và cố tình che giấu những tình tiết bất lợi.
Đây là một sai lầm nguy hiểm.
Luật sư không phải là người phán xét mà là người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho thân chủ.
Nếu không được cung cấp đầy đủ thông tin, luật sư sẽ khó xây dựng được phương án bào chữa phù hợp. Đến khi các tình tiết bất lợi xuất hiện trong hồ sơ hoặc tại phiên tòa, toàn bộ chiến lược bào chữa có thể bị ảnh hưởng.
Sự trung thực giữa luật sư và thân chủ luôn là yếu tố quan trọng để đạt được hiệu quả cao nhất trong quá trình bào chữa.
Tin vào những lời hứa hẹn "chạy án"
Khi người thân bị bắt hoặc bị khởi tố, nhiều gia đình dễ rơi vào trạng thái lo lắng và sẵn sàng tin vào những lời hứa hẹn như:
"Chắc chắn được án treo."
"Đảm bảo tại ngoại."
Đây là điều cần hết sức cảnh giác.
Không một luật sư chân chính nào có thể cam kết trước kết quả giải quyết vụ án. Kết quả cuối cùng phụ thuộc vào chứng cứ, quy định pháp luật và quyết định của cơ quan có thẩm quyền.
Điều luật sư có thể cam kết là sự tận tâm, trách nhiệm và nỗ lực tối đa để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của thân chủ bằng các biện pháp hợp pháp.
Không hợp tác với luật sư trong quá trình giải quyết vụ án
Nhiều người cho rằng sau khi ký hợp đồng dịch vụ pháp lý thì mọi việc đều thuộc trách nhiệm của luật sư.
Thực tế không phải như vậy.
Các tài liệu về nhân thân, thành tích công tác, hoàn cảnh gia đình, việc khắc phục hậu quả, bồi thường thiệt hại hoặc các nguồn chứng cứ khác thường do chính thân chủ và gia đình cung cấp.
Sự phối hợp tích cực giữa gia đình và luật sư có ý nghĩa rất quan trọng trong việc bảo vệ quyền lợi của người bị buộc tội.
Thay đổi luật sư liên tục
Do tâm lý lo lắng hoặc nghe theo nhiều nguồn thông tin khác nhau, một số người liên tục thay đổi luật sư.
Không đọc kỹ hợp đồng dịch vụ pháp lý
Một số tranh chấp giữa khách hàng và luật sư xuất phát từ việc các bên không đọc kỹ nội dung hợp đồng.
Người thuê luật sư cần quan tâm đến phạm vi công việc, thời gian thực hiện, chi phí, phương thức thanh toán và trách nhiệm của mỗi bên.
Một hợp đồng rõ ràng, minh bạch sẽ giúp tránh được những hiểu lầm không đáng có.
Lời kết
Trong vụ án hình sự, việc thuê luật sư không đơn thuần là thuê một người tham gia phiên tòa mà là lựa chọn một người đồng hành trong suốt quá trình bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình.
Thuê luật sư sớm, lựa chọn luật sư có năng lực và kinh nghiệm, trung thực với luật sư, tích cực phối hợp trong quá trình giải quyết vụ án và tỉnh táo trước những lời hứa hẹn không có căn cứ là những yếu tố quan trọng giúp nâng cao hiệu quả bào chữa.
Trong thực tiễn, nhiều người không thua vì thiếu lý lẽ, mà thua vì đã bỏ lỡ cơ hội được tư vấn và hỗ trợ pháp lý đúng thời điểm. Và đôi khi, cái giá phải trả cho sự chậm trễ ấy không chỉ là tiền bạc mà còn là tự do, danh dự và tương lai của cả một con người.
