Trong tố tụng dân sự, "đúng" thôi chưa đủ. Muốn bảo vệ được quyền lợi của mình, người khởi kiện cần có chứng cứ, căn cứ pháp luật và một chiến lược tố tụng phù hợp.
Đây là sai lầm phổ biến nhất.
Nhiều người tin rằng chỉ cần sự thật đứng về phía mình thì Tòa án sẽ tuyên thắng kiện. Tuy nhiên, Tòa án giải quyết vụ án không dựa trên cảm tính mà dựa vào:
Chứng cứ hợp pháp;
Quy định của pháp luật;
Trình tự, thủ tục tố tụng.
Thực tế có rất nhiều trường hợp:
Có giao dịch nhưng không có giấy tờ chứng minh;
Có thỏa thuận nhưng chỉ nói miệng;
Có thiệt hại nhưng không chứng minh được mối quan hệ nhân quả.
Khi đó, dù người khởi kiện tin rằng mình có lý, Tòa án vẫn có thể bác yêu cầu vì không đủ căn cứ pháp lý.
Chứng cứ là "xương sống" của mọi vụ án dân sự.
Thế nhưng nhiều người lại:
Không lưu giữ hợp đồng, giấy biên nhận;
Không sao lưu tin nhắn, email, ghi âm;
Không yêu cầu xác nhận công nợ hoặc nghĩa vụ bằng văn bản.
Đến khi phát sinh tranh chấp mới đi tìm chứng cứ thì nhiều tài liệu đã thất lạc, không còn giá trị hoặc không đủ điều kiện để Tòa án chấp nhận.
Không ít vụ việc, nếu người dân tìm đến luật sư sớm hơn, kết quả có thể đã hoàn toàn khác.
Đây là lỗi khiến nhiều vụ án bị kéo dài không cần thiết.
Ví dụ:
Tranh chấp hợp đồng nhưng lại yêu cầu bồi thường ngoài hợp đồng;
Khởi kiện cá nhân trong khi nghĩa vụ thuộc về pháp nhân;
Bỏ sót người có quyền và nghĩa vụ liên quan.
Hậu quả có thể là:
Đơn khởi kiện bị trả lại;
Phải sửa đổi, bổ sung nhiều lần;
Kéo dài thời gian giải quyết;
Thậm chí mất quyền khởi kiện do hết thời hiệu.
Nhiều người vì chần chừ, tin vào lời hứa của bên còn lại hoặc không biết quy định của pháp luật nên để hết thời hiệu khởi kiện.
Khi đó, dù yêu cầu có căn cứ thì quyền khởi kiện cũng có thể không còn được pháp luật bảo vệ.
Đây là một trong những nguyên nhân đáng tiếc nhất khiến nhiều người mất quyền lợi của mình.
Không ít người tải mẫu đơn trên mạng rồi tự chỉnh sửa theo cảm tính.
Hậu quả thường gặp là:
Đơn khởi kiện không đúng quy định;
Yêu cầu không rõ ràng;
Thiếu căn cứ pháp lý;
Lập luận thiếu logic.
Trong khi đó, mỗi yêu cầu, mỗi câu chữ trong đơn khởi kiện đều có ý nghĩa pháp lý và có thể ảnh hưởng trực tiếp đến phạm vi giải quyết của Tòa án.
Nhiều người cho rằng chỉ cần có mặt theo giấy triệu tập là đủ.
Thực tế, trong quá trình giải quyết vụ án, đương sự còn phải biết:
Trình bày yêu cầu đúng trọng tâm;
Đưa ra và phản bác chứng cứ;
Đề nghị Tòa án thu thập tài liệu cần thiết;
Bảo vệ quan điểm của mình trước Hội đồng xét xử.
Nếu không chuẩn bị kỹ, người có quyền lợi chính đáng vẫn có thể rơi vào thế bị động.
Đây là sai lầm mà chúng tôi gặp nhiều nhất.
Khách hàng thường tìm đến luật sư khi:
Đã nộp đơn không đúng;
Đã làm mất chứng cứ quan trọng;
Đã hết thời hiệu khởi kiện;
Hoặc vụ án đã bước vào giai đoạn rất khó khắc phục.
Trong khi đó, nếu được tư vấn ngay từ khi tranh chấp mới phát sinh, nhiều rủi ro hoàn toàn có thể phòng tránh, hồ sơ được chuẩn bị bài bản hơn và khả năng bảo vệ quyền lợi hợp pháp cũng cao hơn rất nhiều.
Do đó, một vụ kiện dân sự thắng hay thua không chỉ phụ thuộc vào việc ai đúng, ai sai, mà còn phụ thuộc vào việc ai chứng minh được quyền của mình theo đúng quy định của pháp luật.
Chuẩn bị đầy đủ chứng cứ, xác định đúng yêu cầu khởi kiện, tuân thủ thời hiệu và có định hướng pháp lý ngay từ đầu sẽ giúp người dân hạn chế rủi ro và bảo vệ tốt nhất quyền, lợi ích hợp pháp của mình.
Đừng đợi đến khi vụ việc trở nên quá muộn mới tìm kiếm sự hỗ trợ pháp lý. Trong nhiều trường hợp, sự chuẩn bị sớm chính là yếu tố quyết định thành công.
