Giám đốc Công ty phải chịu trách nhiệm pháp lý trong những trường hợp nào?

Thực tế, trong rất nhiều trường hợp, Giám đốc không chỉ phải bồi thường thiệt hại mà còn có thể bị xử phạt hành chính, bị cấm đảm nhiệm chức vụ, thậm chí bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

Vậy Giám đốc công ty phải chịu trách nhiệm pháp lý trong những trường hợp nào?

1. Giám đốc phải chịu trách nhiệm khi vi phạm nghĩa vụ quản lý doanh nghiệp

Theo Luật Doanh nghiệp, Giám đốc (Tổng giám đốc) là người điều hành hoạt động kinh doanh hằng ngày của công ty và có nghĩa vụ:

• Quản lý trung thực, cẩn trọng.
• Thực hiện đúng quyền và nghĩa vụ được giao.
• Đặt lợi ích của công ty lên trên lợi ích cá nhân.
• Không lợi dụng chức vụ để thu lợi riêng.
• Không sử dụng tài sản, cơ hội kinh doanh của công ty vì mục đích cá nhân.

Nếu vi phạm các nghĩa vụ này và gây thiệt hại cho công ty thì Giám đốc phải bồi thường toàn bộ thiệt hại phát sinh.

2. Ký hợp đồng trái pháp luật gây thiệt hại

Đây là một trong những rủi ro phổ biến nhất.

Ví dụ:

• Ký hợp đồng vượt thẩm quyền.
• Ký hợp đồng khi chưa được Hội đồng thành viên hoặc Hội đồng quản trị chấp thuận.
• Cố ý ký hợp đồng biết rõ bất lợi cho công ty.
• Ký hợp đồng với doanh nghiệp "sân sau" của mình.

Nếu việc ký kết gây thiệt hại cho công ty thì Giám đốc có thể phải:

• Bồi thường thiệt hại.
• Hoàn trả khoản lợi đã thu được.
• Chịu trách nhiệm trước chủ sở hữu, thành viên hoặc cổ đông.

3. Sử dụng tiền của công ty cho mục đích cá nhân

Nhiều Giám đốc có suy nghĩ:

"Tiền của công ty cũng là tiền của mình."

Đây là quan điểm rất nguy hiểm.

Các hành vi như:

• Rút tiền công ty để tiêu dùng cá nhân.
• Chuyển tiền cho người thân không có căn cứ.
• Dùng tài khoản công ty để thanh toán chi phí riêng.
• Chiếm dụng tài sản của doanh nghiệp.

đều có thể dẫn đến:

• Bồi thường thiệt hại.
• Buộc hoàn trả tài sản.
• Trường hợp nghiêm trọng còn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

4. Không thực hiện nghĩa vụ về thuế

Nếu Giám đốc chỉ đạo hoặc thực hiện các hành vi như:

• Trốn thuế.
• Mua bán hóa đơn.
• Lập hóa đơn khống.
• Kê khai sai doanh thu.
• Không nộp thuế theo quy định.

thì tùy tính chất, mức độ vi phạm có thể:

• Bị xử phạt hành chính.
• Buộc nộp đủ số tiền thuế.
• Nộp tiền chậm nộp.
• Truy cứu trách nhiệm hình sự đối với các hành vi đủ yếu tố cấu thành tội phạm.

5. Không đóng bảo hiểm cho người lao động

Nếu công ty:

• Trốn đóng bảo hiểm xã hội.
• Chậm đóng kéo dài.
• Chiếm dụng tiền bảo hiểm.

thì người quản lý doanh nghiệp, trong đó có Giám đốc, có thể phải chịu trách nhiệm theo quy định của pháp luật.

6. Vi phạm quy định về lao động

Giám đốc có thể bị xử lý khi:

• Sa thải người lao động trái pháp luật.
• Không trả lương.
• Không ký hợp đồng lao động.
• Không đảm bảo an toàn lao động.
• Buộc người lao động làm việc trái quy định.

Ngoài xử phạt hành chính, doanh nghiệp còn có thể phải bồi thường cho người lao động.

7. Không thực hiện nghĩa vụ khi doanh nghiệp mất khả năng thanh toán

Khi doanh nghiệp rơi vào tình trạng khó khăn tài chính, Giám đốc cần thực hiện đúng các nghĩa vụ theo quy định của pháp luật.

Nếu cố tình:

• Tẩu tán tài sản.
• Che giấu tài sản.
• Thanh toán không đúng thứ tự ưu tiên.
• Tiếp tục thực hiện các giao dịch nhằm trốn tránh nghĩa vụ.

thì có thể phải chịu trách nhiệm dân sự, hành chính hoặc hình sự tùy từng trường hợp.

8. Lạm dụng chức vụ để chiếm đoạt tài sản

Nếu Giám đốc lợi dụng quyền quản lý để:

• Chiếm đoạt tiền của công ty.
• Làm giả hồ sơ thanh toán.
• Lập chứng từ khống.
• Nâng khống giá trị hợp đồng.
• Thông đồng với đối tác để rút tiền doanh nghiệp.

thì ngoài trách nhiệm bồi thường còn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

9. Cố ý cung cấp thông tin sai lệch

Giám đốc có thể phải chịu trách nhiệm nếu:

• Báo cáo tài chính giả.
• Che giấu khoản nợ.
• Che giấu lỗ.
• Cung cấp thông tin sai cho cổ đông.
• Gian dối với nhà đầu tư hoặc đối tác.

Những hành vi này có thể gây thiệt hại rất lớn và kéo theo trách nhiệm pháp lý tương ứng.

10. Vi phạm quy định về môi trường, phòng cháy chữa cháy và an toàn

Trong nhiều doanh nghiệp, Giám đốc là người chịu trách nhiệm tổ chức thực hiện các quy định về:

• Phòng cháy chữa cháy.
• Bảo vệ môi trường.
• An toàn lao động.
• An toàn thực phẩm (nếu thuộc lĩnh vực kinh doanh).

Nếu để xảy ra vi phạm hoặc sự cố nghiêm trọng do lỗi quản lý thì Giám đốc có thể bị xử lý theo quy định của pháp luật.

11. Một số câu hỏi thường gặp

- Giám đốc có phải dùng tài sản cá nhân để bồi thường không?

Có, trong một số trường hợp.

Nếu thiệt hại phát sinh do lỗi của Giám đốc như:

• Cố ý vi phạm pháp luật.
• Vi phạm nghĩa vụ quản lý.
• Lạm dụng chức vụ.
• Gây thiệt hại cho công ty hoặc cho người khác.

thì Giám đốc có thể phải dùng tài sản cá nhân để bồi thường theo quy định của pháp luật.

- Giám đốc có bị đi tù không?

Có thể.

Nếu hành vi của Giám đốc có đủ dấu hiệu cấu thành tội phạm thì ngoài trách nhiệm dân sự và hành chính, còn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

Một số nhóm hành vi thường gặp gồm:

• Trốn thuế.
• Lừa đảo.
• Lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản.
• Tham ô (đối với trường hợp pháp luật quy định).
• Làm giả tài liệu.
• Vi phạm quy định về kế toán.
• Mua bán trái phép hóa đơn.
• Các tội phạm về môi trường, lao động, bảo hiểm, chứng khoán, tài chính hoặc quản lý kinh tế khác khi đủ điều kiện luật định.

- Làm gì để hạn chế rủi ro pháp lý?

Để tránh những hậu quả đáng tiếc, Giám đốc nên:

✔ Chỉ ký kết hợp đồng sau khi kiểm tra đầy đủ hồ sơ pháp lý.

✔ Tuân thủ Điều lệ công ty và quy trình nội bộ.

✔ Không sử dụng tài sản của công ty cho mục đích cá nhân.

✔ Công khai, minh bạch các giao dịch có nguy cơ xung đột lợi ích.

✔ Thực hiện đầy đủ nghĩa vụ về thuế, kế toán, bảo hiểm và lao động.

✔ Tham khảo ý kiến luật sư trước các quyết định có giá trị lớn hoặc có rủi ro pháp lý.

   Vậy, Giám đốc là người điều hành doanh nghiệp nhưng không phải mọi rủi ro của công ty đều do Giám đốc chịu, và cũng không phải cứ núp sau "vỏ bọc pháp nhân" là được miễn trách nhiệm. Khi vi phạm nghĩa vụ quản lý, vi phạm pháp luật hoặc lợi dụng chức vụ để trục lợi, Giám đốc có thể phải chịu trách nhiệm dân sự, hành chính hoặc hình sự, đồng thời phải bồi thường bằng tài sản cá nhân trong những trường hợp pháp luật quy định.