ĐƯƠNG SỰ CẦN LÀM GÌ KHI TÒA ÁN KHÔNG GIAO BẢN ÁN DÂN SỰ SƠ THẨM

Bản án sơ thẩm là văn bản thể hiện kết quả xét xử của Tòa án là căn cứ để các bên thực hiện quyền kháng cáo hoặc chấp hành phán quyết của Tòa án.

Tuy nhiên, trên thực tế có những trường hợp Tòa án đã tuyên án nhưng đương sự không nhận được bản án, thậm chí đã nhiều ngày, nhiều tuần hoặc lâu hơn vẫn chưa được giao bản án. Có trường hợp đương sự nhiều lần liên hệ với Tòa án để xin bản án nhưng chưa được giải quyết.

Đây là vấn đề không thể xem nhẹ, bởi việc không được nhận bản án không chỉ gây khó khăn cho đương sự trong việc nghiên cứu, đánh giá phán quyết mà còn có thể ảnh hưởng trực tiếp đến quyền kháng cáo, quyền tiếp cận công lý và quyền bảo vệ lợi ích hợp pháp của họ.

Vậy pháp luật quy định như thế nào? Khi Tòa án không giao bản án dân sự sơ thẩm, đương sự cần phải làm gì?

  1. Tòa án có nghĩa vụ giao bản án sơ thẩm cho đương sự

Điều 269 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015 quy định về việc cấp trích lục bản án; giao, gửi bản án.

Theo đó:

Trong thời hạn 03 ngày làm việc kể từ ngày kết thúc phiên tòa, các đương sự được Tòa án cấp trích lục bản án.

Trong thời hạn 10 ngày kể từ ngày tuyên án, Tòa án phải giao hoặc gửi bản án cho các đương sự, cơ quan, tổ chức, cá nhân khởi kiện và Viện kiểm sát cùng cấp.

Như vậy, việc giao hoặc gửi bản án cho đương sự không phải là việc Tòa án muốn thực hiện lúc nào cũng được, mà là nghĩa vụ tố tụng được pháp luật quy định rõ ràng về thời hạn.

Đương sự có quyền được biết đầy đủ nội dung phán quyết, bao gồm nhận định của Hội đồng xét xử, căn cứ pháp luật được áp dụng, quyết định giải quyết từng yêu cầu và trách nhiệm của các bên.

Đặc biệt, việc giao bản án còn có ý nghĩa bảo đảm cho đương sự thực hiện quyền kháng cáo theo quy định của pháp luật.

Nếu Tòa án không giao hoặc gửi bản án đúng thời hạn mà không có lý do phù hợp, cần xem xét trách nhiệm thực hiện nghĩa vụ tố tụng của Tòa án và có biện pháp bảo đảm quyền lợi cho đương sự.

  1. Không nhận được bản án có đồng nghĩa với việc chưa hết thời hạn kháng cáo?

Đây là vấn đề đặc biệt quan trọng mà đương sự cần phải hiểu đúng.

Theo Điều 273 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015, thời hạn kháng cáo đối với bản án sơ thẩm về nguyên tắc là 15 ngày kể từ ngày tuyên án.

Tuy nhiên, cách tính thời hạn kháng cáo có sự khác nhau tùy thuộc vào việc đương sự có mặt hay vắng mặt tại phiên tòa.

Trường hợp thứ nhất: Đương sự có mặt tại phiên tòa và có mặt khi tuyên án.

Thời hạn kháng cáo được tính từ ngày tuyên án, không phụ thuộc vào việc đương sự đã nhận được bản án bằng văn bản hay chưa.

Điều này có nghĩa là, nếu đương sự có mặt khi Hội đồng xét xử tuyên án nhưng sau đó Tòa án không giao bản án thì việc chưa nhận được bản án không đương nhiên làm dừng hoặc kéo dài thời hạn kháng cáo.

Trong trường hợp này, nếu có nhu cầu kháng cáo, đương sự cần chủ động nộp đơn trong thời hạn 15 ngày, không nên chờ Tòa án giao bản án rồi mới thực hiện.

Trường hợp thứ hai: Đương sự vắng mặt tại phiên tòa hoặc vắng mặt khi tuyên án và có lý do chính đáng.

Theo khoản 1 Điều 273 Bộ luật Tố tụng dân sự, thời hạn kháng cáo được tính từ ngày đương sự nhận được bản án hoặc ngày bản án được niêm yết theo quy định.

Đây là quy định nhằm bảo đảm quyền kháng cáo của người không có điều kiện tham gia phiên tòa và không thể biết được đầy đủ nội dung phán quyết của Tòa án.

Trường hợp thứ ba: Đương sự đã tham gia phiên tòa nhưng vắng mặt khi Tòa án tuyên án mà không có lý do chính đáng.

Thời hạn kháng cáo vẫn được tính từ ngày tuyên án.

Như vậy, không thể chỉ căn cứ vào việc đương sự chưa nhận được bản án để kết luận rằng thời hạn kháng cáo chưa bắt đầu. Phải xác định chính xác tình trạng tham gia phiên tòa và việc vắng mặt khi tuyên án của từng đương sự.

  1. Đương sự cần làm gì khi Tòa án không giao bản án?

Khi đã hết thời hạn luật định mà vẫn chưa nhận được bản án, đương sự không nên chỉ chờ đợi hoặc liên hệ bằng điện thoại với cán bộ Tòa án.

Theo chúng tôi, cần thực hiện tuần tự những công việc sau:

Thứ nhất, gửi đơn đề nghị Tòa án giao bản án.

Đương sự làm đơn gửi Tòa án đã xét xử sơ thẩm, trong đó nêu rõ:

  • Họ tên, địa chỉ và tư cách tham gia tố tụng trong vụ án.
  • Ngày Tòa án mở phiên tòa và ngày tuyên án.
  • Việc đến thời điểm làm đơn vẫn chưa nhận được bản án.
  • Yêu cầu Tòa án giao hoặc gửi bản án theo quy định tại Điều 269 Bộ luật Tố tụng dân sự.

Đương sự nên nộp trực tiếp tại bộ phận tiếp nhận văn bản của Tòa án để được cấp giấy xác nhận đã nhận đơn; hoặc gửi qua dịch vụ bưu chính bảo đảm để lưu giữ chứng cứ.

Thứ hai, nếu có căn cứ kháng cáo thì cần nộp đơn ngay, không chờ nhận bản án.

Đây là biện pháp quan trọng nhất đối với trường hợp đương sự có mặt khi tuyên án.

Nếu không đồng ý với toàn bộ hoặc một phần nội dung bản án, đương sự có thể thực hiện quyền kháng cáo theo quy định tại Điều 271 và Điều 272 Bộ luật Tố tụng dân sự.

Trong trường hợp chưa có bản án đầy đủ, đương sự vẫn có thể nộp đơn kháng cáo, xác định rõ phần bản án hoặc quyết định mà mình không đồng ý trong phạm vi có thể xác định, đồng thời đề nghị Tòa án cung cấp bản án để bổ sung, hoàn thiện nội dung kháng cáo khi cần thiết.

Không nên vì chưa nhận được bản án mà để hết thời hạn kháng cáo rồi mới bắt đầu thực hiện thủ tục.

Thứ ba, thực hiện quyền khiếu nại khi Tòa án không giải quyết đề nghị chính đáng của đương sự.

Nếu đương sự đã có đơn đề nghị nhưng Tòa án vẫn không giao hoặc gửi bản án, không trả lời hoặc không có biện pháp giải quyết phù hợp, đương sự có thể thực hiện quyền khiếu nại đối với hành vi tố tụng theo quy định tại các điều 499, 500 và những quy định có liên quan của Bộ luật Tố tụng dân sự.

Việc khiếu nại cần được thực hiện bằng văn bản và lưu giữ chứng cứ về quá trình gửi, nhận để bảo vệ quyền lợi của mình.

  1. Nếu đã hết thời hạn kháng cáo do không nhận được bản án thì phải làm gì?

Đây là tình huống có thể gây thiệt hại nghiêm trọng cho đương sự.

Giả sử Tòa án tuyên án sơ thẩm, đương sự có mặt tại phiên tòa nhưng không được giao bản án. Vì không biết rõ nội dung phán quyết, đương sự không thực hiện kháng cáo trong thời hạn 15 ngày. Sau đó, khi nhận được bản án thì thời hạn kháng cáo đã hết.

Trong trường hợp này, đương sự có thể thực hiện thủ tục kháng cáo quá hạn theo Điều 275 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015.

Cụ thể, cần thực hiện:

  1. Nộp đơn kháng cáo, trong đó nêu rõ nội dung và phạm vi kháng cáo.
  2. Nộp bản tường trình về lý do kháng cáo quá hạn.
  3. Cung cấp tài liệu, chứng cứ chứng minh lý do kháng cáo quá hạn là chính đáng.
  4. Đề nghị Tòa án cấp sơ thẩm chuyển hồ sơ, đơn kháng cáo quá hạn và tài liệu liên quan đến Tòa án cấp phúc thẩm để xem xét.

Theo Điều 275, trong thời hạn 10 ngày kể từ ngày nhận được đơn kháng cáo quá hạn và tài liệu, chứng cứ kèm theo, Tòa án cấp phúc thẩm thành lập Hội đồng gồm ba Thẩm phán để xem xét việc kháng cáo quá hạn.

Hội đồng sẽ căn cứ vào tài liệu, chứng cứ, ý kiến của người kháng cáo và ý kiến của đại diện Viện kiểm sát để quyết định chấp nhận hoặc không chấp nhận việc kháng cáo quá hạn.

 Tóm lại

Khi Tòa án không giao bản án, đương sự cần chủ động yêu cầu bằng văn bản, theo dõi thời hạn kháng cáo để nộp kháng cáo đúng thời hạn và thực hiện quyền khiếu nại khi cần thiết. Nếu đã hết thời hạn kháng cáo do nguyên nhân khách quan, cần xem xét thủ tục kháng cáo quá hạn và chuẩn bị chứng cứ chứng minh.

Một nguyên tắc cần ghi nhớ là: Không nhận được bản án không có nghĩa là trong mọi trường hợp đương sự chưa bắt đầu tính thời hạn kháng cáo.

 

0914.607.679