Khi việc thương lượng không đạt kết quả, ngân hàng thường khởi kiện yêu cầu doanh nghiệp thanh toán toàn bộ nợ gốc, lãi trong hạn, lãi quá hạn, lãi phạt và xử lý tài sản bảo đảm.
Ở những vụ án này, nhiều doanh nghiệp có tâm lý buông xuôi vì cho rằng: “Đã vay thì chắc chắn phải trả, không còn gì để bào chữa”. Tuy nhiên, dưới góc độ pháp lý và thực tiễn tố tụng của các luật sư Nguyễn Đình Huề, luật sư Nguyễn Hữu Dũng và luật sư Lê Minh Khang – Văn phòng luật sư Tất Thành cho rằng: luật sư bảo vệ cho doanh nghiệp vẫn có rất nhiều chiến lược quan trọng nhằm bảo vệ tối đa quyền và lợi ích hợp pháp cho thân chủ.
Bởi mục tiêu của luật sư trong những vụ kiện tín dụng không phải là “xóa nợ”, mà là:
Giảm thiểu thiệt hại cho doanh nghiệp;
Kiểm soát rủi ro pháp lý;
Giảm nghĩa vụ lãi, phạt;
Kéo dài thời gian xử lý để doanh nghiệp có cơ hội phục hồi;
Bảo vệ tài sản cốt lõi;
Và trong nhiều trường hợp là cứu doanh nghiệp khỏi nguy cơ phá sản.
Chiến lược đầu tiên của luật sư không phải tranh luận ngay tại tòa, mà là rà soát toàn bộ hồ sơ vay vốn, bao gồm:
Hợp đồng tín dụng;
Hợp đồng thế chấp;
Phụ lục hợp đồng;
Khế ước nhận nợ;
Sao kê giải ngân;
Thông báo lãi suất;
Thông báo chuyển nợ quá hạn;
Biên bản làm việc giữa ngân hàng và doanh nghiệp.
Nhiều doanh nghiệp chỉ quan tâm “mình còn nợ bao nhiêu”, nhưng luật sư phải xem:
Ngân hàng có giải ngân đúng quy định không?
Có tính lãi đúng thỏa thuận không?
Có cộng lãi chồng lãi trái quy định không?
Có tự ý điều chỉnh lãi suất không minh bạch không?
Có vi phạm quy trình xử lý tài sản bảo đảm không?
Có dấu hiệu ép ký, ký khống hay không?
Thực tiễn cho thấy, không ít vụ án ngân hàng tính sai lãi hoặc áp dụng lãi phạt vượt mức cho phép, nhưng doanh nghiệp không biết để bảo vệ mình.
Luật sư Nguyễn Đình Huề, luật sư Nguyễn Hữu Dũng và luật sư Lê Minh Khang tham gia bảo vệ tranh chấp hợp đồng tín dụng cho doanh nghiệp
Một luật sư giỏi không chỉ nhìn vào nghĩa vụ của khách hàng, mà còn phải tìm ra sai sót tố tụng và sai phạm nghiệp vụ của phía ngân hàng.
Ví dụ:
Hồ sơ thế chấp chưa đăng ký đúng quy định;
Người ký hợp đồng phía ngân hàng không đúng thẩm quyền;
Định giá tài sản bảo đảm sai;
Không chứng minh được việc giải ngân thực tế;
Không giao đầy đủ thông báo thu hồi nợ;
Vi phạm nghĩa vụ cung cấp thông tin.
Có những vụ án, chỉ cần chứng minh ngân hàng vi phạm thủ tục xử lý tài sản bảo đảm thì doanh nghiệp đã có thêm thời gian rất lớn để tái cơ cấu hoạt động.
Trong nghề luật có một nguyên tắc rất thực tế:
“Không phải vụ kiện nào thắng được nội dung thì cũng thắng được thủ tục.”
Nhiều khi, thủ tục chính là “cánh cửa sinh tồn” cho doanh nghiệp.
Thông thường trong các vụ kiện tín dụng, phần lãi thường rất lớn, thậm chí vượt cả nợ gốc.
Do đó, chiến lược quan trọng của luật sư là:
Yêu cầu đối chiếu công nợ;
Kiểm tra cách tính lãi;
Đề nghị loại bỏ khoản lãi không phù hợp;
Đề nghị miễn hoặc giảm lãi quá hạn;
Chứng minh nguyên nhân khách quan dẫn đến mất khả năng thanh toán.
Đặc biệt với các doanh nghiệp gặp khó khăn do:
Thị trường suy thoái;
Dịch bệnh;
Biến động chính sách;
Đối tác chiếm dụng vốn;
Dự án bị đình trệ do thủ tục hành chính…
thì luật sư cần trình bày rõ yếu tố thiện chí và khó khăn thực tế để tạo cơ sở cho việc giảm áp lực tài chính.
Trong các vụ án tín dụng, thương lượng nhiều khi hiệu quả hơn tranh tụng.
Một luật sư có kinh nghiệm thường hiểu rằng:
Ngân hàng cũng không muốn “ôm” tài sản thế chấp;
Việc phát mại tài sản kéo dài và nhiều rủi ro;
Nếu doanh nghiệp còn khả năng phục hồi, ngân hàng thường ưu tiên thu hồi nợ dần.
Do đó, luật sư cần đóng vai trò:
Trung gian đàm phán;
Xây dựng phương án trả nợ;
Đề xuất cơ cấu lại thời hạn thanh toán;
Xin khoanh lãi;
Xin giảm lãi phạt;
Hoặc thỏa thuận xử lý từng phần tài sản.
Một phương án thương lượng tốt có thể giúp doanh nghiệp giữ được:
Nhà xưởng;
Dây chuyền sản xuất;
Quyền khai thác dự án;
Hoặc thương hiệu doanh nghiệp.
Điều doanh nghiệp sợ nhất nhiều khi không phải là vụ kiện, mà là mất uy tín:
Bị đối tác quay lưng;
Bị phong tỏa tài khoản;
Mất khả năng tiếp cận tín dụng;
Khách hàng hoang mang;
Người lao động nghỉ việc.
Vì vậy, luật sư cần giúp doanh nghiệp:
Kiểm soát truyền thông;
Ứng xử đúng trong tố tụng;
Thể hiện thiện chí hợp tác;
Tránh phát sinh dấu hiệu hình sự hóa quan hệ dân sự – kinh tế.
Một doanh nghiệp đang khó khăn không đồng nghĩa với doanh nghiệp cố tình chiếm đoạt tài sản.
Đây là ranh giới mà luật sư phải đặc biệt chú trọng bảo vệ.
Giá trị lớn nhất của luật sư trong các vụ kiện ngân hàng không nằm ở việc tranh luận hùng hồn tại phiên tòa, mà ở khả năng:
Đọc được rủi ro;
Tìm được lối thoát pháp lý;
Giữ cho doanh nghiệp còn cơ hội phục hồi.
Bởi nếu xử lý thiếu chiến lược:
Một bản án có thể làm doanh nghiệp sụp đổ;
Một quyết định kê biên có thể khiến cả hệ thống sản xuất ngưng hoạt động;
Một cuộc phát mại tài sản có thể xóa sạch thành quả nhiều năm gây dựng.
Người xưa có câu:
“Còn người thì còn của.”
Đối với doanh nghiệp cũng vậy:
“Còn dòng tiền, còn bộ máy, còn cơ hội phục hồi thì vẫn còn hy vọng vượt qua khủng hoảng.”
Vì thế, trong những vụ án ngân hàng đòi nợ, luật sư không chỉ là người bảo vệ trước tòa, mà còn là người đồng hành giúp doanh nghiệp giữ lại cơ hội tồn tại và phát triển.
